Philippa Gregory – kolejność czytania książek autorki

Najprościej zacząć Philippę Gregory od cyklu The Plantagenet and Tudor, czytanego według chronologii historycznej, a nie dat wydań – czyli otworzyć przygodę od książki „Władczyni rzek”, a dopiero potem sięgać po kolejne tomy o wojnach i dworze Tudorów. Taki porządek pozwala bez chaosu śledzić Wojny Dwóch Róż, drogę Tudorów do tronu i przemiany samego dworu Henryka VIII. Jeśli chcesz ułożyć sobie całą twórczość autorki – od Plantagenetów po powieści współczesne – w tym tekście znajdziesz uporządkowaną, czytelną ścieżkę.

Kim jest Philippa Gregory i co pisze?

Philippa Gregory to brytyjska autorka (urodzona w 1954 roku), która wyspecjalizowała się w beletrystyce historycznej – od średniowiecznej Anglii po wiek XX. W Polsce kojarzymy ją przede wszystkim z powieściami o Tudorach, ale jej dorobek jest znacznie szerszy i obejmuje zarówno cykle, jak i samodzielne tytuły. Od 1987 roku wydała ponad czterdzieści książek, a wiele z nich stało się podstawą filmów i seriali.

Najważniejszą serią, która przyciąga nowych czytelników, jest dzisiaj „The Plantagenet and Tudor”. To właśnie w jej ramach autorka zebrała wcześniej rozbite na „Wojny kuzynów” i „Dwór Tudorów” powieści o angielskich rodach królewskich. W tle przewijają się takie postaci jak Elżbieta Woodville, Małgorzata Beaufort, Katarzyna Aragońska czy Henryk VIII – ich losy splatają się od końcówki średniowiecza aż po schyłek dynastii Tudorów.

Cykl The Plantagenet and Tudor obejmuje wydarzenia od Wojen Dwóch Róż (1455–1485) po późne rządy Tudorów – łącznie to aż 15 tomów fabularnej historii Anglii.

Jak czytać serię The Plantagenet and Tudor?

Wydania książek Gregory w Polsce i w oryginale nie układają się w kolejności zgodnej z historią, dlatego łatwo się pogubić. Sama autorka zachęca, by tę serię czytać według chronologii wydarzeń – od pierwszych konfliktów poprzedzających Wojny Dwóch Róż, aż po czasy Elżbiety I i Marii Stuart. Dzięki temu obserwujesz w jednym ciągu walkę Yorków i Lancasterów, powstanie dynastii Tudorów i ich upadek.

Jeśli chcesz iść „po historii”, najlepsza kolejność cyklu The Plantagenet and Tudor wygląda tak:

1. Władczyni rzek (2011) – Jakobina Luksemburska i Henryk VI, początek konfliktu między rodami.
2. Biała królowa (2009) – Elżbieta Woodville i Edward IV, miłość ponad podziałami dynastycznymi.
3. Córka Twórcy Królów (2012) – Anna Neville i Ryszard III, spojrzenie od strony „króla-makerów”.
4. Czerwona królowa (2010) – Małgorzata Beaufort, matka pierwszego Tudora.
5. Biała księżniczka (2013) – Elżbieta York i Henryk VII, małżeństwo kończące Wojnę Dwóch Róż.
6. Wieczna księżniczka (2005) – Katarzyna Aragońska, od hiszpańskiej infantki do królowej Anglii.
7. Klątwa Tudorów (2014) – Małgorzata Pole i rządy Henryka VII oraz Henryka VIII.
8. Trzy siostry, trzy królowe (2016) – Małgorzata Tudor, Maria Tudor i Katarzyna Aragońska, trzy królowe w jednej rodzinie.
9. Kochanice króla (2001) – Anna i Maria Boleyn, walka sióstr o względy monarchy.
10. Dwie królowe (2006) – Anna Kliwijska i Katarzyna Howard, kolejne żony Henryka VIII.
11. Ostatnia żona Tudora: Poskromienie królowej (2015) – Katarzyna Parr, ostatnia małżonka króla.
12. Błazen królowej (2003) – tajemnicza Żydówka na dworach Edwarda VI, Marii I i Elżbiety I.
13. Zmierzch Tudorów (2017) – Jane Grey i jej siostry, dramat Dziewięciodniowej Królowej.
14. Kochanek dziewicy (2004) – Elżbieta I i Robert Dudley, cena miłości królowej.
15. Uwięziona królowa (2008) – Maria Stuart, George Talbot i więzienie w Anglii.

Ten porządek pozwala czytać zarówno „Wojny kuzynów”, jak i „cykl Tudorowski” jako jeden, spójny projekt literacki. Zauważysz wtedy ciągłość postaci, rosnącą obsesję na punkcie następstwa tronu i zmianę obyczajów na angielskim dworze od XV do XVI wieku.

Jeśli zależy ci przede wszystkim na dobrej fabule, a nie na układaniu dat w głowie, możesz zaczynać od dowolnego tomu – ale pełnię smaku ten cykl daje właśnie przy lekturze według kolejności historycznej.

Seria Plantagenetów i Tudorów – chronologia vs. data wydania?

Wiele osób lubi też patrzeć na rozwój stylu autorki, więc wybiera porządek według lat publikacji. W przypadku serii The Plantagenet and Tudor różnice są dobrze widoczne: pierwsze książki o Tudorach powstały na początku lat 2000, natomiast powieści o Władczyni rzek czy Klątwie Tudorów są już z drugiej dekady XXI wieku.

Jeśli ciekawi cię, jak Gregory szlifowała sposób pisania, możesz sięgnąć po tę samą serię według dat wydania (od „Kochanic króla” po „Zmierzch Tudorów”). Dla czytelnika skupionego głównie na historii wygodniejsza będzie jednak wersja chronologiczna, bo śledzisz wówczas wydarzenia od Wojen Dwóch Róż aż po ostatnie lata panowania Tudorów bez skakania po osi czasu.

Jak ułożyć pozostałe cykle Philippy Gregory?

Po przejściu przez The Plantagenet and Tudor wiele osób szuka kolejnych książek autorki. Tu warto oddzielić serie mocno osadzone w konkretnym czasie od samodzielnych powieści. Pozwala to rozciągnąć przyjemność czytania od XV wieku aż do współczesności.

Jak czytać Zakon Ciemności?

Zakon Ciemności to młodzieżowa fikcja historyczna, której akcja dzieje się równolegle do końcowej części panowania Plantagenetów – około 1460–1461 roku. Choć fabuła jest wymyślona, tło historyczne (podróże po Europie, religijne niepokoje, lęk przed końcem świata) nawiązuje do realiów epoki.

Tu najlepiej iść po prostu według numeru tomu, bo cykl opowiada jedną ciągłą historię:

1. Odmieniec – początek przygody i zawiązanie grupy bohaterów.
2. Krucjata – wyprawa w ogarniętą fanatyzmem Italię.
3. Złoto głupców – motyw fałszywego bogactwa i niepewności wiary.
4. „Dark Tracks” – czwarty tom cyklu, w Polsce na razie dostępny tylko po angielsku.

W jakiej kolejności czytać Sagę rodu Laceyów?

Saga rodu Laceyów przenosi nas w XVIII wiek, do majątku Wideacre. To jedna rodzina, trzy pokolenia i trzy tomy, które warto poznawać po kolei – historia jest ciągła, a emocjonalne decyzje bohaterów rzutują na losy kolejnych części.

1. Dziedzictwo – początki opowieści i rozkwit Wideacre (od 1772 roku).
2. Dziecko szczęścia – drugi etap historii rodu (ok. 1790).
3. Meridon – zamknięcie sagi (ok. 1805).

To idealny „most” między późnymi realiami Tudorów a późniejszymi powieściami osadzonymi w XIX i XX wieku.

Jak czytać inne cykle historyczne?

Gregory zbudowała kilka mniejszych serii, których akcja dzieje się już po epoce Tudorów – dobrze jest czytać je według dat akcji, bo wtedy przechodzisz płynnie przez wieki:

• Seria Tradescant – „Ziemskie radości” (od 1603) oraz anglojęzyczna „Virgin Earth” (od 1638) o rodzinie ogrodników pracujących m.in. dla Karola I i w koloniach w Ameryce.
• Cykl Fairmile – „Mokradła”, „Mroczne wody”, „Kraina świtu” (lata 1648–1670), opowieść o ubogiej kobiecie i jej potomkach w czasach wojen domowych i Restauracji Stuartów.
• Saga rodu Laceyów – XVIII wiek, od 1772 do 1805 roku.

Co zrobić z powieściami samodzielnymi?

Między dużymi seriami Gregory wplata także pojedyncze powieści, często mocno osadzone w konkretnym momencie historycznym. Te książki możesz czytać praktycznie w dowolnej kolejności, ale układając je według dat akcji, dostajesz ciekawe „przekrójowe” spojrzenie na historię.

Dla porządku warto zapamiętać kilka z nich:

• Czarownica – rok 1535, czasy Henryka VIII i Anny Boleyn, mroczniejsza, bardziej ludowa opowieść o strachu, zabobonach i władzy.
• Nobliwy proceder – rok 1787, handel niewolnikami w Bristolu, mroczne kulisy „godnego” biznesu.
• Żona oficera – rok 1920, Wielka Brytania po I wojnie światowej i cena, jaką płacą kobiety za doświadczenie wojny.
• Dom cudzych marzeń – współczesność, wątki rodzinne bez kostiumu historycznego.

Te tytuły warto wplatać pomiędzy duże cykle wtedy, kiedy masz ochotę na zmianę epoki czy klimatu – ich fabuły są zamknięte, więc nie „rozsypią” ci porządku w głowie.

Czarownica formalnie nie należy do cyklu o Plantagenetach i Tudorach, ale jej akcja – osadzona za panowania Henryka VIII – pięknie domyka klimat epoki dla czytelników wrażliwych na mroczne tony historii.

Jaka kolejność jest najlepsza dla ciebie?

Jeśli dopiero zaczynasz i chcesz, by wszystko „układało się” jak na osi czasu, zacznij od „Władczyni rzek”, przejdź przez cały cykl The Plantagenet and Tudor, a dopiero potem sięgaj po Zakon Ciemności, Sagę rodu Laceyów i pozostałe powieści. Gdy jesteś po prostu ciekawy jednej historii – na przykład Anny Boleyn, Elżbiety I czy Marii Stuart – możesz wybrać pojedynczy tom i traktować resztę jak uzupełnienie obrazu.

Niezależnie od wybranej ścieżki, ważne, by w 2026 roku korzystać ze zaktualizowanych list – najnowsze wydania zbierają powieści Gregory już w ramach serii Plantagenetów i Tudorów, co bardzo ułatwia poruszanie się po jej literackiej Anglii.