Film 'Chłopcy z ferajny’ – ile trwa, obsada, opis?

Jeśli zastanawiasz się, ile trwa film Chłopcy z ferajny, kto w nim gra i o czym dokładnie opowiada, jesteś w dobrym miejscu. Ten tekst pomoże ci spojrzeć na Goodfellas nie tylko jak na gangsterski hit, ale też jako na ważny punkt odniesienia w historii kina. Zobacz, co sprawia, że dzieło Martina Scorsese wciąż tak mocno działa na widzów.

Ile trwa film Chłopcy z ferajny?

Seans Chłopców z ferajny zajmie ci około dwóch i pół godziny. Oficjalny czas trwania to 145 minut, co daje przestrzeń na pokazanie pełnej, trzydziestoletniej kariery gangstera Henry’ego Hilla. Film miał premierę w 1990 roku w USA, a jego oryginalny tytuł to Goodfellas. Za kamerą stanął Martin Scorsese, który w tym czasie był już autorem takich tytułów jak „Wściekły byk” czy „Taksówkarz”.

To przede wszystkim amerykański film gangsterski, często także opisywany jako film sensacyjny. Akcja rozgrywa się głównie w Nowym Jorku i New Jersey, gdzie kręcono zdjęcia. Film bywa regularnie pokazywany w kinach studyjnych, na przeglądach i jubileuszach. Przykładem może być seans w szczecińskim KINIE ZAMEK z okazji 60. urodzin tej instytucji, gdzie obraz prezentowano właśnie w pełnej, 145‑minutowej wersji.

Jeśli lubisz oglądać kino gangsterskie za jednym razem, ta długość będzie idealna. Historia ma wyraźne etapy i dynamiczny montaż, więc upływ czasu na ekranie jest intensywny. Wielu widzów wraca do filmu po latach i docenia, jak starannie zostały rozłożone akcenty między rozwojem bohatera a scenami przemocy. Właśnie dlatego warto zarezerwować sobie spokojny wieczór tylko dla tego seansu:

• możesz śledzić pełną drogę Henry’ego Hilla od nastolatka do świadka koronnego,
• zobaczysz, jak zmienia się mafia i jej obyczaje przez trzy dekady,
• lepiej zrozumiesz relacje między bohaterami i ich motywacje,
• masz czas, by docenić montaż, muzykę i sposób prowadzenia narracji.

O czym opowiada film Chłopcy z ferajny?

Scenariusz oparto na książce „Wiseguy” Nicholasa Pileggiego, która należy do literatury faktu. Autor opisał historię Henry’ego Hilla na podstawie jego rzeczywistych zeznań. Film zaczyna się w latach 50. XX wieku, gdy kilkunastoletni Henry patrzy z zachwytem na lokalnych gangsterów ze swojej dzielnicy. Marzy o pieniądzach, wpływach i poczuciu przynależności do „rodziny”.

Gdy w końcu trafia pod skrzydła szanowanego gangstera Jimmy’ego Conwaya (w tej roli Robert De Niro), otwiera się przed nim świat, który wydaje się spełnieniem marzeń. Henry staje się narratorem całej opowieści i prowadzi widza przez trzy dekady życia w mafii. Od drobnych zleceń przy postoju taksówek, przez rozboje i wymuszenia, aż po handel narkotykami i brutalne porachunki.

Bohater Henry Hill

Henry Hill, grany przez Raya Liottę, jest zarazem głównym bohaterem i przewodnikiem po świecie przestępczym. Zaczyna jako chłopak, który patrzy z okna na gangsterów i uważa, że „odkąd pamięta, zawsze chciał być gangsterem”. Z czasem zdobywa zaufanie lokalnej ferajny, uczy się zasad panujących w półświatku i poznaje smak pieniędzy, o których jego rówieśnicy mogą tylko śnić.

Do organizacji trafia też młody Tommy DeVito (w tej roli Joe Pesci), który szybko staje się bliskim kompanem Henry’ego. Wspólnie wykonują coraz poważniejsze zadania. W tle pojawia się także Karen, przyszła żona Henry’ego, grana przez Lorraine Bracco. Jej perspektywa pokazuje, jak łatwo wejść w świat luksusu finansowanego przez mafię i jak trudno później z niego zrezygnować.

Mafia i przemoc

Świat przedstawiony w filmie wywodzi się z tradycji mafii sycylijskiej, choć część postaci ze względu na pochodzenie nie może zostać jej formalnymi członkami. Jimmy Conway mimo swojej mocy i wpływów nigdy nie zostaje „pełnoprawnym” członkiem, bo nie ma włoskich korzeni. Z kolei Paulie Cicero (postać wzorowana na prawdziwym bossie) reprezentuje stare zasady. Ostrzega swoich ludzi przed narkotykami, szanuje dyskrecję i niechętnie wchodzi w nowe interesy.

Film nie ucieka od brutalności. Znany jest z wysokiego poziomu agresji i wulgarnego języka. Słowo „fuck” pada aż 246 razy, co stało się anegdotą w historii kina. Najbardziej zapada w pamięć scena masakrowania twarzy Billy’ego Battsa (Frank Vincent), zestawiona z delikatną balladą „Atlantis” Donovana. Ten kontrast muzyki i przemocy buduje niezwykle silne napięcie.

Scorsese pokazuje mafię pozbawioną romantycznej otoczki – w przeciwieństwie do „Ojca chrzestnego”, tutaj nie ma patosu, jest tylko brutalna walka o przetrwanie.

Pobicie i późniejsze zabójstwo Battsa uruchamia ciąg wydarzeń, który prowadzi do tragicznego końca Tommy’ego. Zemsta za członka mafii oznacza śmierć przyjaciela Henry’ego. Po tym zdarzeniu świat ferajny zaczyna się sypać. Jimmy usuwa dawnych wspólników, dba wyłącznie o własny interes i bezpieczeństwo.

Handel narkotykami i upadek

Najważniejszy punkt zwrotny w życiu Henry’ego to wejście w handel narkotykami. Robi to wbrew jasno wyrażonemu zakazowi Paulie Cicero, który wie, że taki interes przyciąga szczególne zainteresowanie policji. Z początku interes przynosi ogromne zyski i wydaje się rozwiązaniem wszystkich problemów. Wkrótce jednak biznes wymyka się spod kontroli, a w tle pojawiają się paranoja i podejrzenia.

W pewnym momencie Henry widzi nad sobą policyjny helikopter. Służby prowadzą śledztwo i krok po kroku domykają pętlę. Grozi mu wysoki wyrok, a jednocześnie rośnie strach, że Jimmy postanowi go „uciszyć”. Aby ocalić siebie i rodzinę, Henry decyduje się zostać świadkiem koronnym. Zeznaje przeciwko dawnym wspólnikom. Jimmy i Paulie trafiają do więzienia, a on dostaje nową tożsamość, mieszkanie i etat w zwykłej pracy.

Henry w końcówce filmu mówi, że stał się „zwykłym zjadaczem pizzy” – dla człowieka przyzwyczajonego do mafijnego życia to najsurowsza kara.

Ostatnie sceny nie przynoszą łatwego poczucia sprawiedliwości. Henry jest wolny, ale żyje z piętnem zdrady i tęskni za dawnym adrenalinowym światem. Film pokazuje więc nie tylko wzlot, ale i pustkę po upadku, gdy luksus i przemoc zostają zastąpione nudną codziennością.

Kto gra w filmie Chłopcy z ferajny?

Obsada Chłopców z ferajny to ścisła czołówka aktorów kojarzonych z kinem gangsterskim. Główne role grają Ray Liotta jako Henry Hill, Robert De Niro jako Jimmy Conway i Joe Pesci jako Tommy DeVito. Ważną postacią jest też Lorraine Bracco jako Karen, żona Henry’ego, oraz Paul Sorvino, który wciela się w Paulie Cicero. W pamięć zapada także Frank Vincent jako Billy Batts. Za całość odpowiada zespół twórców, w tym operator Michael Ballhaus, montażystka Thelma Schoonmaker i kostiumograf Richard Bruno.

Główna trójka aktorów

Ray Liotta buduje postać Henry’ego na mieszance chłopięcego entuzjazmu i narastającej paranoi. Jego głos z offu prowadzi widza przez kolejne etapy kariery mafijnej, a jednocześnie odsłania emocje, których bohater nie pokazuje na zewnątrz. To sprawia, że nawet podczas brutalnych scen widz czuje, że ogląda historię konkretnego człowieka, a nie tylko kolejną gangsterską legendę.

Robert De Niro jako Jimmy Conway tworzy figurę charyzmatycznego, ale bezwzględnego gracza. Potrafi być opiekuńczy wobec młodych „chłopców z ferajny”, lecz w momencie zagrożenia nie waha się sięgnąć po najostrzejsze środki. Joe Pesci za rolę wybuchowego Tommy’ego DeVito dostał Oscara za najlepszą rolę drugoplanową. Jego postać jest nieprzewidywalna, śmieszna i przerażająca jednocześnie, co idealnie wpisuje się w nerwową atmosferę filmu.

Postacie drugoplanowe

Lorraine Bracco, nominowana za tę rolę do Oscara i Złotego Globu, pokazuje, jak wygląda mafia z perspektywy żony gangstera. Karen początkowo jest wstrząśnięta przemocą, ale szybko przyzwyczaja się do bogactwa i przywilejów. Z czasem sama wciąga się w przestępczy biznes, co najlepiej widać w wątku ukrywania broni czy narkotyków. Paulie Cicero, grany przez Paula Sorvino, symbolizuje stare zasady – nie ufa telefonom, unika narkotyków i dba o dyscyplinę.

Obok nich pojawia się wielu charakterystycznych gangsterów i członków ferajny. To galeria twarzy, które tworzą pełny obraz mafijnego środowiska. Warto zwrócić uwagę na kilka z nich:

• Frank Vincent jako Billy Batts – dawny członek gangu Jimmy’ego, którego powrót kończy się brutalnym pobiciem,
• Michael Imperioli jako Spider – młody chłopak, który staje się ofiarą niekontrolowanego wybuchu przemocy,
• Chuck Low jako Morrie – właściciel salonu peruk, uwikłany w interesy z gangiem,
• Catherine Scorsese – matka reżysera, w epizodzie gospodyni, która wprowadza ludzki ton do sceny po masakrze Battsa.

Twórcy za kamerą

Za reżyserię odpowiada Martin Scorsese, który wspólnie z Nicholasem Pileggim napisał także scenariusz. Oboje zostali nominowani do Oscara za najlepszy scenariusz adaptowany. Scorsese postawił na szybki montaż, intensywną narrację z offu i bogatą ścieżkę dźwiękową pełną rockowych i popowych utworów z różnych dekad. Ten styl sprawia, że film wydaje się bardzo żywy mimo upływu lat.

Zdjęcia przygotował Michael Ballhaus, nominowany do nagrody BAFTA, a montażem zajęła się Thelma Schoonmaker, wieloletnia współpracowniczka Scorsesego. To ona odpowiada za rytm opowieści, gwałtowne przeskoki w czasie i słynne długie ujęcia. Producent Irwin Winkler czuwał nad całością projektu, co przyniosło mu nominacje do Oscara i BAFTA za najlepszy film.

Film trafił na listę National Film Registry jako część dziedzictwa kulturowego USA, co potwierdza jego wyjątkowe znaczenie dla amerykańskiego kina.

Jakie nagrody zdobyli Chłopcy z ferajny?

Chłopcy z ferajny byli zarówno artystycznym, jak i finansowym sukcesem. Film zdobył Oscara, liczne nominacje do Złotych Globów, BAFTA, a także nagrody krytyków z Bostonu, Los Angeles i Nowego Jorku. Mimo że nie wygrał głównego Oscara za najlepszy film, często pojawia się w zestawieniach „wielkich oscarowych przegranych”. Krytyk Jakub Popielecki umieszcza go w jednym szeregu z takimi tytułami jak „Taksówkarz” czy „The Social Network”.

Oscary

W 1991 roku Joe Pesci odebrał Oscara za najlepszą rolę drugoplanową. Jego kreacja Tommy’ego DeVito została doceniona za intensywność i wiarygodność. Film miał jednak znacznie więcej nominacji. Doceniono go w kategoriach: najlepszy film, najlepsza reżyseria (Martin Scorsese), najlepszy scenariusz adaptowany, najlepszy montaż oraz najlepsza aktorka drugoplanowa (Lorraine Bracco).

Sezon nagród pokazał, że krytycy i środowisko filmowe widziało w Goodfellas dzieło bardzo ważne. Mimo braku statuetki za najlepszy film, obraz szybko trafił do kanonu. Dziś często pojawia się w rankingach najlepszych filmów gangsterskich w historii i bywa porównywany z „Ojcem chrzestnym”.

BAFTA i inne nagrody

W Wielkiej Brytanii Chłopcy z ferajny odnieśli jeszcze większy sukces. Film zdobył nagrodę BAFTA za najlepszy film, a także wyróżnienia za reżyserię, montaż, kostiumy i scenariusz adaptowany. Nominacje otrzymali między innymi Robert De Niro i Michael Ballhaus. Na Festiwalu w Wenecji Scorsese dostał Srebrnego Lwa za reżyserię.

Film zebrał też cały zestaw nagród krytyków. Stowarzyszenia z Bostonu (BSFC), Los Angeles (LAFCA) i Nowego Jorku (NYFCC) nagrodziły go za najlepszy film i reżyserię. Wyróżnienia trafiły także do Joe Pesciego i Lorraine Bracco. Poniżej widać uproszczone zestawienie najważniejszych laurów:

Miejsce w historii kina

Poza nagrodami z początku lat 90. film doczekał się uznania w dłuższej perspektywie. Amerykański instytut filmowy umieścił Chłopców z ferajny na 94. miejscu listy 100 najlepszych amerykańskich filmów wszech czasów. W późniejszej edycji, z okazji 10‑lecia rankingu, obraz awansował na 92. pozycję. W zestawieniu 10 najlepszych filmów gangsterskich zajął 2. miejsce.

Film został też oficjalnie wpisany na listę National Film Registry, co oznacza, że USA traktuje go jako część swojego dziedzictwa kulturowego. Dla wielu widzów i krytyków to właśnie Chłopcy z ferajny, a nie „Ojciec chrzestny”, najlepiej oddają codzienność gangsterów. Brutalną, hałaśliwą, pełną niecenzuralnego języka i gwałtownych emocji. Dzięki temu nawet po latach kolejne pokolenia widzów poznają świat Henry’ego Hilla z takim samym napięciem jak widzowie z 1990 roku.